NIK: Wel of niet betalen? Commotie uitspraak Hoge Raad over legesheffing NIK

Nieuwsbericht | 16 september 2011

De Hoge Raad heeft bepaald dat een gemeente op grond van de Gemeentewet alleen een betaling (leges) mag vragen als zij een dienst verricht die vooral een individueel belang dient. Volgens de Wet op de identificatieplicht is iedereen van 14 jaar en ouder verplicht een geldig identiteitsbewijs te dragen en op verzoek te tonen.

Wat houdt de uitspraak van de Hoge Raad over legesheffing voor de Nederlandse indentiteitskaart (NIK) precies in?

Om te voldoen aan de identificatieplicht ligt de aanvraag van een identiteitskaart het meest voor de hand. Weliswaar kan de kaart worden gebruikt als reisdocument binnen EU en een aantal andere Europese landen maar of de kaart ook daarvoor gebruikt zal worden, is bij het aanvragen van die kaart niet vast te stellen. Oordeel van de Hoge Raad is dat een NIK met name het algemene belang van de overheid dient en niet het individuele belang van de aanvrager. Hierom mogen gemeenten voor de NIK geen leges meer heffen.

Geldt de uitspraak van de Hoge Raad ook voor het aanvragen van een NIK op een ambassade in het buitenland?
Nee. De uitspraak van de Hoge Raad heeft alleen betrekking op de mogelijkheid voor gemeenten om leges te heffen op grond van de Gemeentewet. De grondslag voor de legesheffing door de ambassades en consulaten in het buitenland is geregeld op basis van de Paspoortwet in artikel 12 van het Besluit paspoortgelden. Daarnaast is het zo dat de Wet op de uitgebreide identificatieplicht alleen in Nederland geldt. De NIK dient in het buitenland vooral het individuele belang van de aanvrager en juist niet het algemene belang van de Nederlandse overheid.

Hoe zit het met de levertijden van de NIK in verband met de grote vraag hiernaar?
Het aantal aanvragen voor Nederlandse identiteitskaarten bij Nederlandse gemeenten is momenteel zeer groot (3 à 4 keer hoger dan normaal). Het aantal aanvragen overschrijdt momenteel de productiecapaciteit van de producent en dat leidt er toe dat de gebruikelijke levertijden niet worden gehaald. Als het aantal aanvragen zo hoog blijft, kan de levertijd zelfs oplopen tot meerdere weken waardoor de gevolgen van de uitspraak dus ook op de ambassades merkbaar zijn.